Posts

Showing posts with the label Sanskrit

परिभाषा पदानि . संस्कृत BAMS 1St year

Image
परिभाषा पदानि Paribhasha Sanskrit  Bams 1 st year  Sub :- Sanskrit  १) आयुर्वेद    "आयुष्यस्य वेदः आयुर्वेदः।" जीवनाचे शास्त्र म्हणजे आयुर्वेद.  " हिताहितम सुखदुःखं आयुस्तस्य हिताहितं ।  मानं च तत्र यत्रोक्तं आयुर्वेदः स उच्चते ।।"  हितकर, अहितकर, सुखकर आणि दुःखकर अशा चार प्रकारच्या आयुष्याला योग्य काय आणि अयोग्य काय? हे सांगणारे तसेच आयुष्याचे प्रमाण सांगणारे शास्त्र म्हणजे आयुर्वेद असे म्हणतात . 2) पंचमहाभूतानि "महान्ति भूतानि महाभूतानि ।"  पृथ्वी, आप, तेज, वायू, आकाश ही पंचमहाभूते आहेत. भूताला महा । महत् विशेषण जोडले की महाभूत शब्द तयार होतो. | महाभूत | पृथ्वी , आप , लेज , वायु , आकाश  रस व पंचमहाभूते १) मधुर = पृथ्वी + जल २) अम्ल = पृथ्वी + अग्नि  ३) लवण = जल + अग्नी  ४) तिक्त = वायु + आकाश  ५) कटु = वायु + अग्नी  ६) कषाय = वायु + पृथ्वी  ३) त्रिगुण • "सत्व रजस्तमञ्चति प्रयः प्रोक्ता महागुणा : ।   सत्व, रज, तम हे प्रकृतिचे त्रिगुण आहेत त्यानांच महागुण किंवा परमपदार्थ असेही म्हटले जाते. सांख्य दर्शन...